Zitto na Demokrasia

Zitto na Demokrasia

Archive for the ‘KIWIRA’ Category

KUONDOA MGAWO WA UMEME TANZANIA

with 11 comments

Mpango mzuri, Fikra pungufu kidogo

Zitto Kabwe

Taifa zima lilikuwa linasubiri siku ya tarehe 13 Agosti 2011 ili kufahamu ni jambo lipi jipya Waziri wa Nishati na Madini atakuja nalo kuhusu kumaliza tatizo la mgawo wa Umeme nchini. Tangu mwaka 2006, Tanzania imekuwa ikipata tatizo hili kwa wastani wa kila mwaka isipokuwa mwaka 2007 na 2008 kipindi ambacho Shirika la Umeme nchini TANESCO lilikuwa linanunua umeme kutoka mitambo ya Kampuni za Aggreko na Dowans. Mwaka 2009 adha ya mgawo ilikuwa kubwa sana, ikaendelea mwaka 2010 na baadaye mwaka 2011. Mamlaka ya Mapato nchini walikadiria kupoteza zaidi ya shilingi 840 bilioni kama kodi kutokana na mgawo wa mwaka 2011 peke yake. Hakuna hesabu zilizowekwa wazi kuhusu mgawo wa mwaka 2009 na ule wa mwaka 2010. Pia wachumi wa Tanzania hawajaweza kutueleza katika kila mgawo unaotokea nchini ni kwa kiwango gani ukuaji wa Pato la Taifa unaathirika. Kwa mfano, ukuaji wa sekta ndogo ya Umeme ukiporomoka kwa nukta moja, ukuaji wa uchumi unaathirika kwa kiwango gani. Taarifa kama hizi zinaweza kusaidia sana watunga sera kuweza kujua umuhimu wa sekta ndogo ya Umeme katika juhudi za kukuza uchumi na kuondoa umasikini nchini.

Mwaka 2011 ulianza kwa Kamati za Bunge za Nishati na Madini na ile ya Mashirika ya Umma kuweka kipaumbele katika uzalishaji wa Nishati ya Umeme. Kamati ya Mashirika ya Umma ilijikita katika kuhakikisha Uzalishaji wa Umeme wa uhakika kutoka katika vyanzo vya Makaa ya Mawe (Mchuchuma, Ngaka na Kiwira).

Kamati ya Nishati na Madini Ilijikita katika kuhakikisha Wizara inasimamia vya kutosha sekta ndogo ya Umeme na kumaliza kabisa tatizo la Mgawo wa Umeme katika muda wa mfupi, wa kati na mrefu. Kutofanikiwa kwa juhudi hizi na hasa kutoonekana kwa Bajeti ya kutosha ya Sekta hii kulifanya Bunge likatae kupitisha Makadirio ya Matumizi ya Wizara ya Nishati na Madini.

Hatimaye Serikali ilileta Mpango wa Dharura ulioitwa Mkakati wa kuondoa Mgawo wa Umeme na kuimarisha Sekta ndogo ya Umeme. Mkakati huu ni wa miezi 16, kuanzia Agosti 2011 mpaka Disemba 2012. Mkakati huu utakagharimu jumla ya Shilingi 1.2trilioni. Fedha nyingi sana lakini kwa matumizi muhimu sana ya kulihami Taifa. Kimsingi hii ni ‘stimulus package’ kwa Sekta ya Umeme!

Mkakati huu utaingiza jumla ya 882MW za Umeme katika gridi ya Taifa ifikapo mwezi Disemba mwaka 2012. Katika hizi 572MW zitaingia katika Gridi mwezi Disemba 2011. Jumla ya 422MW zitatokana na Mashine za kuzalisha Umeme za kukodisha kutoka Kampuni mbalimbali binafsi (37MW Symbion, 80MW IPTL, 100MW Aggreco, 205MW Symbion II ). Mradi pekee ambao tunaweza kusema ni wa ndani ni ule wa 150MW ambao utamilikiwa na Shirika la Hifadhi ya Jamii (NSSF).

Shirika la NSSF liliomba Serikalini kuingia katika uzalishaji wa Umeme toka mwaka 2010 kufuatia maelekezo ya Kamati ya Bunge ya Hesabu za Mashirika ya Umma. Juhudi zake zilikuwa zinagonga mwamba kutoka kwa watendaji wa Wizara ya Nishati na Madini kwa sababu ambazo hazijaelezwa waziwazi. Kwa hatua ya sasa iliyo kwenye Mkakati, Tanzania italipa Kampuni binafsi za nje zaidi ya Shilingi 523 Bilioni kutokana na kununua Umeme kutoka katika mitambo yao. Ingewezekana kabisa NSSF wangeombwa kuwekeza zaidi na hata kuwaomba Mashirika mengine kama PSPF kuwekeza na kupunguza kulipa fedha za kigeni kwa kampuni za nje.

Serikali itatoa dhamana (guarantee) kuiwezesha TANESCO kuchukua mkopo wa 408 bilioni tshs kutoka katika Mabenki ya ndani. Sekta Fedha nchini itabidi iandae ‘syndicated’ mkopo mwingine kwa TANESCO zaidi ya ule wa mwanzo wa mwaka 2007 wa tshs 300 bilioni ambazo ninaamini unalipwa bila ya mashaka. Hivi Serikali isingeweza kuuza Bond ya thamani hiyo? Wataalamu wa fedha wataweza kulijuza Taifa njia bora zaidi ya kupata fedha hizi. Hata hivyo Sekta ya Fedha ni moja ya sekta zitakazo faidi Mkakati huu, ikiwemo Sekta ndogo ya Mafuta (kwa kuuza mafuta ya kuendesha mitambo). Sekta ndogo ya Usafiri pia nayo itafaidika kwa kusafirisha mafuta kutoka Bandari ya Dar es Salaam kwenda kwenye mikoa ambayo Mitambo ya kuzalisha umeme itawekwa kama Tanga, Dodoma, Mwanza na Arusha.

Ifikapo Mwezi Disemba 2012 Tanzania itakuwa imeongeza 310MW za Umeme ambazo zote zitakuwa zinamilikiwa na Shirika la Umeme au 150MW kati ya hizo Shirika la NSSF. Kwa maana hii ni kwamba katika jumla ya Uzalishaji wa Umeme wa 882MW  tunaotarajia kuongeza katika Gridi ya Taifa, utakaobakia nchini baada ya Mashine za kukodi kuondoka ni 460MW peke yake. Tutatumia  tshs 1.2tr kuingiza katika Gridi wa umeme wa kudumu wa 460MW tu. Hii inatokana na ukweli kwamba baada ya Disemba 2012 jumla ya 422MW zitakuwa zimeondoka kwenye Gridi baada ya mikataba ya kukodisha kumalizika.

Jambo moja zuri  ni kwamba Serikali imefikiri kimkakati kwamba tuwe hatuna mitambo ya kukodi ifikapo Disemba 2012 (kwa maana ya symbion na Aggreco). Huku ni kufikiri vizuri, kwamba Serikali itakuwa  imejenga uwezo wa Taifa kupitia TANESCO na NSSF kuwa na uwezo wa kuzalisha umeme wake. Imefanya ‘sequencing’ kwamba itatumia umeme wa kukodi wakati inajenga uwezo wa kununua mitambo yake yenyewe. Wakati Mikataba ya kukodi inakwisha, ndani ya miezi 16 Serikali kupitia TANESCO na NSSF itakuwa inazalisha 460MW. Hatua ya kupongeza.

Hata hivyo, Serikali na wananchi wanapaswa kujiuliza katika hiki kipindi cha mpito jambo gani litakuwa linafanyika? Ifikapo Disemba mwaka 2012 kutakuwa na mahitaji zaidi ya Umeme kwa ziada ya 200MW au zaidi. Hii inatokana na ukweli kwamba mahitaji ya umeme yaliyopo hivi sasa ni ‘suppressed’ licha ya ukuaji wa asilimia 15 kila mwaka. Vile vile inatarajiwa  kuwa kuwepo kwa umeme kutaongeza uzalishaji ambao utaongeza mahitaji zaidi. Hapa Serikali ilifikia ukomo wa kufikiri (ilichoka). Kunapaswa kuwa na kazi inayofanyika ambayo inafikiri zaidi ya 2012 (Thinking Beyond Dec 2012). Kunahitajika mradi wa angalau 200MW kuanza kutekelezwa kati ya sasa na Disemba 2012 ili mitambo ya kukodisha ikiondoka kuwepo na uwezo wa angalau 600MW. Hapa ndipo Mradi wa Kiwira I unaingia.

Mkakati wa Serikali kwa KIWIRA una makosa ya kifikra. Serikali inataka kukopa Uchina ili kujenga Kiwira. Mchakato wa mkopo utachukua zaidi ya miaka 2. Taifa haliwezi kusubiri. Serikali iharakishe utwaaji wa Hisa za Kampuni ya TanPower Resources na kukabidhi hisa hizo kwa Shirika la Umma. Shirika litangaze Zabuni kupata ‘strategic investor’ kwa utaratibu wa PPP ambao utazingatia kwamba mara baada ya Mwekezaji kujilipa gharama zake na faida kidogo umiliki uwe sawa kwa sawa (50/50).

Licha ya Mkakati kuendeshwa na zaidi na fedha za mikopo kutoka katika Mabenki, bado umepangwa vizuri mpaka 2012. Hata hivyo, Mkakati wa kuondoa mgawo wa Umeme na kuimarisha sekta ndogo ya Umeme nchini haukufikiriwa vya kutosha (inadequate thinking) na hasa kwa mbele ya 2012. Bado kuna fursa ya kuboresha. Kamati za Bunge za Nishati na Madini na Mashirika ya Umma zinapaswa kufuatilia kwa karibu sana utekelezaji wa Mkakati huu.

NSSF Plans massive power investments (Via The Guardian-IPP Media)

leave a comment »

By Felister Peter 23rd March 2011 URL: http://bit.ly/hdExdQ
Promises 300 MW by year-end
To construct bigger gas pipeline

The National Social Security Fund (NSSF) has decided to invest in power generation, promising to add 300 Megawatts to the national grid before December this year.

NSSF has also shown interest in acquiring the Kiwira Coal Mine in Mbeya and constructing a large gas pipe from Songosongo and Mnazi Bay to Mkuranga, Dar es Salaam, Tanga and Mwanza.

This was revealed yesterday in Dar es Salaam by the Fund’s Director General, Dr Ramadhan Dau when explaining the institution’s future plans to members of the Parliamentary Parastatal Organizations Accounts Committees (POAC) chaired by Kigoma North MP, Zitto Kabwe.

Dr Dau said NSSF has decided to pitch into energy sector in a bid to rescue the country from power problems which have now resulted into endless rationing.

He said their consultant was working on the plans, after which the Fund will announce a tender for purchase of electricity plants.

“We have decided to invest in power due to on-going problems. Our aim is to start producing electricity by end of the year,” he said. He told the MPs that the electricity generators will be fixed in Dar es Salaam.

Concerning Kiwira Dr Dau said they have decided to purchase the mine after the government failed to repay the long outstanding debt of USD 31million.

He said initially the government borrowed a total of USD 7 million in 2007 to invest in Kiwira Coal Mine with a promise to repay it after six months, but it had failed in its commitment.

He said the fund is ready to take the mine with all its debts and start afresh. Dr Dau said the mine will produce efficiently under the institution.

He however, he told the MPs that NSSF plans to construct a huge gas pipeline, to transport the item from the southern regions. He said the current line has no capacity to increase the flow of gas to meet the growing demand.

He said the pipeline will increase the gas flow for both electricity and domestic consumption, adding that it will facilitate power production at Dar es Salaam and Mkuranga in the Coast region, where they are going to fix another plant.

“We expect to start implementing these gas projects in two years”, he said.

He also said that NSSF plans to start construction of the long awaited Kigamboni Bridge this year. He said the bridge will be constructed at the cost of USD 120 million.

He said the delay was caused by lack of funds after NSSF had unsuccessfully requested for funds from Holland. He said that they were requesting a total of EURO 22 million.

Meanwhile, the committee chairperson, Zitto Kabwe criticised the government for failing to repay in time, money it borrowed from public institutions.

Kabwe wondered whether the government through Dar es Salaam City Council would be able to repay the funds it had taken from NSSF for construction of the ‘Machinga’ Complex.

He said the Complex was yet to be fully functional as petty traders dillydallied in leasing rooms due to high rental fees.

“The complex is not functioning. I wonder whether you will accomplish the plan of constructing similar buildings when its president has already promised the same for petty traders in Mwanza,” said Zitto.

Members of Parliament have been pushing the government to allow NSSF to invest in power which includes ownership of Kiwira Coal Mine.

Last December, the Minister for Energy and Minerals, William Ngeleja said Kiwira would be placed under Tanesco and Stamico, but quickly added that discussions between responsible parties would give a clear direction of the issue.

Written by zittokabwe

March 23, 2011 at 10:01 AM

KIWIRA, TANESCO na NSSF

with 5 comments

Na Zitto Kabwe

Katika gazeti la Mwananchi Jumapili la tarehe 27 Aprili 2011 ndugu yangu Lula Wa Ndali Mwananzela aliandika makala nzuri sana. Makala hiyo ilibeba kichwa cha ‘Kwa nini TANESCO isipewe Kiwira’ ikiwa kama hoja mbadala. Lula anafungua makala yake kwa kusema ‘kitu pekee ambacho hawataki kukifanya ni kuiweka Kiwira chini ya TANESCO’. Sijui kwa nini alianza na kauli hii. Hata hivyo hii ni makala ambayo ni vema ipate majibu ili kuweka sawa mjadala huu wa umiliki wa KIWIRA.

Mjadala uliopo sasa ni wa Shirika la NSSF kupewa mgodi wa KIWIRA na kuwekeza ili kuchimba makaa ya mawe na kisha kuzalisha umeme kiwango cha 200MW. Ndugu Lula pamoja na baadhi ya Watanzania wametia mashaka juu ya wazo hili na makala ninayoijadili hapa ni sehemu ya kujaribu kutafuta mbadala wa wazo hili la NSSF. Ningependa kwanza kutoa taarifa za awali ili kuhakikisha kuwa wasomaji wanaelewa nini kilipelekea wazo hili la NSSF kuingia katika uzalishaji wa umeme na hata wazo la mgodi wa KIWIRA kukabidhiwa NSSF.

Sote tunafahamu hadithi nzima ya mgodi wa KIWIRA. Kwamba mgodi ulibinafsishwa bila kufuata taratibu kwa Kampuni yenye mahusiano na Rais mstaafu Benjamin Mkapa na Waziri wake Daniel Yona, ni taariffa inayojulikana kwa umma. Mambo kadhaa hayajulikani kwa umma na hivyo wakati mwingine watu kutoa maoni bila habari kamili.

Mojawapo ya habari ambazo inawezekana hazijulikani ni kwamba kampuni ya TANPOWER RESOURCES ambayo ilimilikishwa mgodi wa KIWIRA ilichukua mikopo kutoka taasisi za kifedha ili kuanza uzalishaji kwa kuchimba makaa ya mawe na kisha kuyatumia kuzalisha umeme. Baadhi ya taasisi ambazo zilitoa mkopo huu ni pamoja na mifuko ya hifadhi ya jamii kama NSSF na PSPF. Mikopo hii ilidhaminiwa na Benki ya CRDB. NSSF pekee waliwapa Tanpower Resources jumla ya dola za kimarekani milioni 7 na mpaka sasa hazijalipwa. Serikali ilipotangaza kuuchukua mgodi huu, tukaanza kuhoji hatma ya fedha hizi za mifuko itakuwa nini.

Kutokana na hali halisi kwamba mgodi huu unaweza kuzalisha umeme wa kutosha na kwa faida na kinachotakiwa ni uwekezaji tu, baadhi yetu tukaja na wazo kwamba deni la NSSF kwa KIWIRA libadilishwe kuwa mtaji (equity) na hivyo mfuko kuwa sehemu ya wamiliki wa mgodi na kisha mgodi uanze kazi. Hili ni suala la kawaida kabisa katika biashara duniani lakini pia ni suala ambalo lingerahisisha umiliki wa Serikali kwa mgodi huu. Mimi binafsi nilitoa wazo hili ili kulinda fedha za umma katika vikao vya kamati ya Bunge ya Hesabu za Mashirika ya Umma. Ilibidi wazo hili likafanyiwe kazi na wataalamu kuweza kufahamu kama litakuwa na maslahi kwa Mfuko.

Baada ya tafiti mbalimbali kufanywa, iligundulika kuwa kote duniani, narudia, kote duniani mifuko ya hifadhi ya jamii imewekeza sana kwenye nishati. Nchini Ufaransa na Malaysia zaidi ya robo ya umeme unaozalishwa hutokana na uwekezaji uliofanywa na mifuko yao ya hifadhi ya jamii. Vile vile ilionekana kuwa licha ya faida kwa uchumi wa nchi, uwekezaji katika kuzalisha umeme una faida kubwa sana kwa mifuko yenyewe na hivyo kulinda fedha za michango ya wafanyakazi na kuwahakikishia malipo yao pindi muda wa kulipa unapofika. Hivyo, wataalamu wa uchumi, uwekezaji katika madini na umeme wakashauri kwamba NSSF wamilikishwe mgodi wote kwa asilimia 100, wawekeze, wazalishe umeme na kuuza kwa TANESCO. Ifahamike pia kuwa taasisi za fedha zilizoikopesha tanpower resources zilishatoa notice kuifilisi kampuni hii ili wauze mali na mali ya kampuni hii kisheria ni mgodi. Uuzaji wa namna hii unahatarisha azma ya Taifa ya kimkakati (strategic decision) ambayo ni kuzalisha umeme. NSSF walikuwa tayari kununua madeni yote, kulipa wafanyakazi na kuwekeza kama sehemu ya mkakati wao wa kusambaza vitega uchumi vyao (diversification of assets).

Ikumbukwe pia kwamba mnamo mwezi Mei mwaka 2010, Kamati ya Bunge ya Mashirika ya Umma ilikutana na Mifuko yote ya hifadhi ya jamii na kuwaagiza washiriki katika juhudi za kuongeza uzalishaji wa Nishati ya Umeme ili kuepuka mikataba isiyo na maslahi ambayo kampuni binafsi zinaingia na Shirika la Umeme la TANESCO. Mikataba hii yenye ‘capacity charges’ na gharama nyingine kubwa inalitafuna Taifa kweli kweli. Sasa tunapopata Shirika la Umma lingine lenye uwezo wa kushindana na sekta binafsi, Taifa linafaidika zaidi. Baada ya maelezo haya nijaribu kuangalia hoja kadhaa za ndugu Lula ambaye anashauri kuwa TANESCO wapewe KIWIRA (ninaamini badala ya NSSF).

Ndugu Lula anasema, viongozi wanataka kujenga Taifa la wastani, yaani taifa ambalo halitaki kujaribu mambo makubwa. Moja ya mambo makubwa anayoshauri yeye ni kuiweka Kiwira chini ya TANESCO. Lula anasahau kuwa TANESCO ndiyo yenye ukiritimba wa uzalishaji umeme nchini. Wakati ‘installed capacity’ ya umeme nchini ni 1034MW, za makampuni binafsi ni takribani 180MW pekee za Songas na takribani 30 MW za makampuni mengine madogo madogo. Hata ukiweka 100MW za IPTL na baadaye 100MW za Dowans bado TANESCO watakuwa na zaidi ya 60%ya uzalishaji wa umeme. TANESCO wamekabidhiwa uhodhi kwenye usafirishaji (Transmission) na usambazaji. TANESCO ni lidubwana likubwa kweli kweli! Lula anataka tuwarundikie na KIWIRA.

Ikumbukwe KIWIRA ni 200MW pekee zinaweza kuzalishwa wakati TANESCO wana miradi mikubwa kama ule wa Kinyerezi wa 240MW na bado wanasuasua nao. Ni akili ya kawaida sana kuwa hatuwezi kuwatutika mzigo mwingine.

Lula afahamu kuwa kupewa mgodi ni jambo moja na kuwekeza ni jambo linguine. TANESCO hawana fedha za kuwekeza katika KIWIRA. Hata kama wangekuwa na fedha hizo ingekuwa bora TANESCO wawekeze kwenye njia za kusafirisha umeme ambazo zimechoka na zinapoteza 23% ya umeme wote unaozalishwa katika vyanzo vya Maji. Kiwango hiki cha umeme unaopotea ni sawa na kupoteza dola milioni 100 kila mwaka, yaani tunazalisha umeme na kuutupa! Kama TANESCO wana fedha wawekeze huko na kuachia uzalishaji wa umeme kwa wengine.

Kenya, kuna kampuni mbili za Umma – moja inazalisha tu umeme na nyingine inasafirisha na kusambaza. Ile ya kuzalisha inaitwa KenGen. Inapata faida na ipo kwenye soko la hisa la Nairobi! Ile ya kusambaza inaitwa KPLC. Inapata faida na ipo kwenye soko la hisa pia. Juzi tu KPLC wametoa ‘right issue’ ya hisa zake na Rais Kibaki alikuwa mgeni rasmi katika uzinduzi wa kuuza hisa hizi kwa wakenya. Tunataka ifikie mahala ambapo TANESCO wataweza kuweka muda kwenye kusafirisha umeme unaozalishwa kwenye vyanzo mbalimbali na kuusambaza kwa Wateja.

Nikipata Mashirika ya Umma yenye kuweza kuzalisha umeme wa kutosha na kuiuzia TANESCO gharama nafuu, nitafurahi zaidi kwani Taifa litaondokana na mikataba ya kinyonyaji ambayo TANESCO imeingia na kampuni binafsi. Ndio maana ninaunga mkono NSSF kuwekeza katika uzalishaji wa umeme. Huku ndio kufikiria na kufanya mambo makubwa! Anachoshauri ndugu Lula ni ‘status quo’ ama business as usual. Ni kufikiria kwa wastani ili kujenga Taifa la wastani. Uamuzi wa kuipa NSSF mgodi wa KIWIRA ni kufikiria makubwa na kujenga Taifa linalofanya mambo makubwa. Fikra za Uongozi wa NSSF ni sawa na fikra za Dr. Mahathir Mohammed na ndio fikra ninazoamini zitaitoa nchi kutoka ilipo hivi sasa.

Ndugu Lula anasema mpango wa NSSF kumiliki KIWIRA unaacha maswali mengi. Hayataji maswali hayo na kuishia kusema ni sawa na kumpigia mbuzi gitaa. Nadhani kwa faida ya wasomaji wake ni vema angeuliza maswali hayo ili aweze kupata majibu badala ya kunung’unika tu. Ninaamini kabisa kuwa maswali yote yana majibu, anaweza kuyakataa majibu hayo lakini hatakosa majibu. Kwamba kwa nini ‘hawataki kuiacha kiwira mikononi mwa TANESCO’ nimejaribu kulijibu huko juu. Kwanza sio suala la kuiacha kiwira kwa tanesco maana tanesco hawajawahi kumiliki KIWIRA. KIWIRA ilikuwa mali ya STAMICO na katika makala yake yote hazungumzii kabisa Shirika hili. KIWIRA ilijengwa wakati wa Rais Ali Hassan Mwinyi (Lula kasema wakati wa Nyerere, amekosea. Ilijengwa mwaka 1988) ilimilikiwa na STAMICO kabla ya kumpa Mkapa na rafiki zake. Ningemwelewa hoja yake kama angesema kiwira irudi kwa STAMICO, wazalishe makaa, wazalishe umeme na kisha wauze kwa TANESCO. Hoja hii pia nimewaambia NSSF. Kwamba Kiwira waimiliki kwa Ubia na STAMICO kwani STAMICO ndio Shirika letu la Umma kwenye uchimbaji. Hawana fedha za kuwekeza kwenye mradi mkubwa kama huu, hivyo wapate hisa ambazo watazilipa kutokana na mgawo wa faida (dividend) yao. NSSF ni mwekezaji, ana fedha. Utaalamu ataupata kwa STAMICO na menejiment watakayoiweka. NSSF haiendi kuchimba madini. Inawekeza fedha zake kwenye kampuni yake tanzu. Maana kuna maswali sasa hawa wanajua nini kuhusu umeme. NSSF ni entrepreneur! Watanzania sasa ni lazima tuelewe masuala mepesi kabisa ya uendeshaji wa uchumi wa kisasa. Dr. Ramadhani Dau haendi kushika sururu au kuendesha crane. Anawekeza na kuajiri ‘the best managers’ wa kuendesha mradi.

Ndugu Lula anasema Kiwira ni kampuni ya serikali na tanesco ni kampuni ya serikali. Anahoji kuna ugumu gani wa kuiweka kiwira chini ya tanesco. NSSF ni kampuni ya serikali pia. Kuna ugumu gani kwa NSSF kumiliki KIWIRA, kuwekeza mtaji, kuchimba makaa ya mawe na kuzalisha umeme kisha kuuza umeme huo kwa tanesco ili tanesco wabaki na jukumu la kusafirisha umeme na kusambaza kwa wateja. Kuna ugumu gani?

Lula anashauri kuwe na kampuni mbili, moja ya kuchimba makaa ya mawe na hii hana tatizo ipewe NSSF na nyingine ya kuzalisha umeme. Hana tatizo NSSF kuchimba makaa ya mawe bali tatizo lake wasizalishe umeme. Sielewi.

Hoja kwamba uchimbaji ndio unahitaji uwekezaji mkubwa. Sijui ndugu yangu ana takwimu zipi kuhusu uwekezaji katika maeneo haya. Sababu ile ile ya kuikatalia NSSF kuzalisha umeme ndiyo hiyo hiyo angeitumia kusema kuchimba makaa ya mawe waachiwe STAMICO. Isipokuwa Lula akumbuke kwamba, kuna kitu kinaitwa ‘economies of scale’, kama uchimbaji makaa na uzalilishaji umeme vikifanywa na kampuni moja, gharama za uzalishaji zinasambaa na hivyo inakuwa ni nafuu. Kuwa na wamiliki wawili tofauti ina maana kutakuwa na mikataba ya kuuziana makaa jambo ambalo yeye mwenyewe hataki mikataba ya kuuziana umeme. Uwekezaji katika KIWIRA unahitaji kuwa ‘integrated’ kwa kuchimba makaa ya mawe na kuzalisha umeme ili kuleta Tija.

Ndugu Lula anahoji kama NSSF wanataka kusaidia kuzalisha umeme kwanini hawaagizi majenereta? Hapa ndugu yangu kakosa tu taarifa. Mpango wa NSSF ni kuzalisha 500MW kwa kuanzia. Kiwira 200MW na 300MW majenereta ya gesi, 100MW itawekwa Mkuranga ili kutumia gesi ya Mkuranga na 200MW zitawekwa Dar na kutumia gesi ya Songosongo. Kuna mawazo kuwa zote hizi 300MW ziwekwe Somanga Fungu na kujenga transmission lines mpaka Dar es Salaam. Hizi jenerata za kuzalisha 300MW NSSF wapo tayari kuzinunua hata jana. Ni vizuri kabla ya kuanza kutoa shutuma mtu akapata taarifa za kina. Kuna watu hawalali wanafikiri jinsi ya kumaliza tatizo la umeme nchini. NSSF wanafuata maagizo ya Kamati ya Mashirika ya Umma kwa umakini mkubwa kwani lengo letu ni kuondokana na mzigo mkubwa wa mikataba ya kuzalisha umeme kwa kujenga uwezo wa ndani wa kuwekeza. Juhudi hizi zapaswa kuungwa mkono na sio kubezwa. Labda tatizo la ndugu Lula ni wenye kubeba ujumbe huu na sio ujumbe wenyewe!

Mwisho, ni vema Watanzania wafahamu kuwa maamuzi ya mifuko ya hifadhi ya jamii kuwekeza kwenye kuzalisha nishati ya umeme yana faida kubwa sana kwa umma na kwa mifuko yenyewe. Kwa mfano NSSF wanapata fedha kutoka kwenye michango ya wanachama. Wanachama wao ni wafanyakazi kwenye viwanda, migodi, makampuni ya huduma nk. Iwapo nchi ikikosa umeme, viwanda vikafungwa na watu kukosa kazi, maana yake mifuko inapoteza wanachama na fedha pia. Iwapo umeme wa kutosha na wa uhakika unapatikana, viwanda vikaanzishwa, watu wakaajiriwa mifuko inapata wanachama na kupata fedha pia. Ni ‘interest’ ya mifuko kama NSSF kuona uchumi unapanuka na watu wanapata ajira. Mradi wa KIWIRA peke yake utatoa ajira zaidi ya 500 na hivyo kutengeneza wanachama wa mifuko zaidi ya 500. Hapo hujaweka kampuni za huduma ambazo zitaanzishwa kama sehemu ya ‘multiplier effect’! Huku ndio kujenga Taifa linalojaribu mambo makubwa.

Vile vile, mifuko ni lazima iwekeze kwenye vitega uchumi vyenye kuleta faida ili waweze kulipa mafao kwa wanachama wao. Michango tu ya wanachama haitoshelezi kulipia mafao. Uzalishaji wa Umeme, licha ya faida kwa uchumi kwa ujumla wake, ni mradi wenye faida kubwa. Hivyo ni eneo ambalo litahakikisha kuwa fedha za wafanyakazi zinakuwa salama na hivyo kuwa tayari kulipa fidia. Kutokana na uwezekaji mbalimbali, ndio maana NSSF leo wanalipa wanachama wao tsh. 80,000 kwa mwezi wakati pensheni ya serikali ni tshs 20,000 tu. Ndio maana NSSF wana akiba ya kuwalipa wanachama wao miaka 50 ijayo bila kupokea mchango wowote kuanzia leo.

Uwekezaji wa NSSF kwenye mgodi wa KIWIRA ili kuzalisha 200MW za umeme na katika mradi wa 300MW kwa kutumia Gesi ni sehemu ya mikakati ya kuliondoa Taifa katika mikataba ya kinyonyaji na makampuni ya kigeni. Uwekezaji huu utaipunguzia TANESCO mzigo wa gharama za kuzalisha umeme na badala yake kuwekeza nguvu zake katika kusafirisha umeme (kuwekeza kwenye miundombinu) na kusambaza umeme kwa wateja. Iwapo tutawekeza vya kutosha kwenye uzalishaji wa umeme kwa kutumia mifuko yetu ya hifadhi ya jamii na TANESCO wakawekeza katika usafirishaji na usambazaji, ni dhahiri tutafikia lengo la kuunganisha zaidi ya nusu ya Watanzania kwenye mfumo wa umeme. Huko ndipo twapasa kwenda!

Written by zittokabwe

March 2, 2011 at 10:22 AM